TIN TỨC
Bữa tối tại Lyngenfjord Hotel kết thúc trong dư vị ấm áp, trái ngược hoàn toàn với cái lạnh cắt da đang ngự trị bên ngoài cánh cửa gỗ. Nhưng hôm nay, sự ấm áp của lò sưởi hay chăn êm nệm ấm không phải là thứ giữ chân chúng tôi. Có một tiếng gọi khác, mãnh liệt và kỳ bí hơn, đang vẫy gọi từ bầu trời đêm đen thẫm ngoài kia.
Trước khi bước vào hành trình, cả đoàn được dẫn dắt vào một phòng họp nhỏ. Tại đây, một chuyên gia đã giới thiệu cho chúng tôi không chỉ về lộ trình đi săn cực quang tối nay, mà còn mở ra một không gian tri thức đầy thú vị: Trung tâm nghiên cứu Bắc Cực Quang.
Những khái niệm đầu tiên về "Aurora Borealis" dần được hé lộ. Không chỉ là những vệt sáng, đó là cả một vũ trụ đang vận động. Và tất nhiên, không thể thiếu câu chuyện về những chú Tuần lộc (Reindeer) - linh hồn của vùng đất người Sami. Chúng tôi được nghe kể về loài vật bền bỉ này, cách chúng sinh tồn giữa bão tuyết, và mối liên kết thiêng liêng giữa chúng với người Sami bản địa. Ánh mắt hiền lành của loài tuần lộc như một lời nhắc nhở rằng: Chúng ta đang bước vào lãnh địa của thiên nhiên hoang dã, nơi con người chỉ là những vị khách ghé thăm.
Đồng hồ điểm giờ G. Chúng tôi rời khỏi vùng an toàn của ánh đèn khách sạn, lên xe hướng về phía ngoại ô. Chuyến xe lăn bánh chỉ chừng 20 phút, nhưng cảm giác như đang đi xuyên qua một đường hầm thời gian. Ánh đèn văn minh lùi dần lại phía sau, nhường chỗ cho bóng tối nguyên thủy. Bóng tối ở Bắc Âu không đáng sợ, nó trong vắt và sâu thẳm, là tấm toan hoàn hảo nhất cho bức tranh ánh sáng sắp được vẽ nên.
Xe dừng lại. Điểm "săn" đêm nay là một bờ sông vắng lặng, nằm cách biệt hoàn toàn với thế giới loài người.
Bước xuống xe, cảm giác đầu tiên xâm chiếm lấy tôi là cái lạnh. Không phải cái lạnh buốt giá đơn thuần, mà là cái lạnh "sạch". Không khí ở đây tinh khiết đến mức mỗi lần hít vào, lồng ngực như được thanh lọc bởi băng tuyết. Dòng sông trước mặt, nửa như đang ngủ yên dưới lớp băng mỏng, nửa như đang róc rách thì thầm những câu chuyện cổ xưa. Mặt nước đen thẫm phản chiếu lấp lánh những vì sao, tạo nên một sự đối xứng hoàn hảo giữa trời và đất.
Chúng tôi đứng đó, những con người nhỏ bé giữa thiên nhiên vĩ đại, ngước mắt lên bầu trời và chờ đợi. Sự chờ đợi trong cuộc đi săn Bắc Cực Quang không phải là sự sốt ruột, mà là một dạng thiền định. Đó là lúc ta học cách lắng nghe tiếng gió rít qua rặng thông, tiếng tuyết lạo xạo dưới gót giày và lắng nghe nhịp tim của chính mình đang đập rộn ràng vì kỳ vọng.
TIẾNG VỌNG TỪ NGÀN XƯA - NHỮNG HUYỀN THOẠI VỀ DẢI LỤA TRỜI
Trong lúc chờ đợi "nàng thơ" của bầu trời xuất hiện, tôi thả hồn tưởng tượng về những câu chuyện truyền thuyết mà những lần đi Bắc Âu trước đây đã được các hướng dẫn viên địa phương kể lại…
Nếu chúng ta đang đứng ở Phần Lan, người ta sẽ gọi hiện tượng này là Revontulet - nghĩa là "Lửa của cáo". Truyền thuyết kể rằng, trên những ngọn núi tuyết vĩnh cửu, có một con cáo thần chạy băng qua những triền núi. Cái đuôi khổng lồ của nó quét qua những bông tuyết, bắn lên bầu trời hàng vạn tia lửa, tạo nên những dải sáng rực rỡ sắc màu. Một hình ảnh thật lãng mạn và đầy chất thơ: Cực quang chính là dấu chân rực lửa của loài cáo thần.
Nhưng nếu ngược dòng thời gian về thời của những chiến binh Viking dũng mãnh, Bắc Cực Quang lại mang một màu sắc hào hùng hơn. Họ tin rằng, những dải sáng này là sự phản chiếu từ những chiếc khiên và bộ giáp sáng loáng của các nữ thần Valkyrie. Khi các Valkyrie cưỡi ngựa qua bầu trời để dẫn dắt linh hồn những chiến binh tử trận về thánh địa Valhalla, ánh sáng từ giáp của họ sẽ rực cháy, tạo thành Aurora. Với người Viking, thấy cực quang là thấy vinh quang và sự bất tử.
Tuy nhiên, với người Sami bản địa ở vùng đất này, Bắc Cực Quang lại mang một sự tôn nghiêm đáng sợ. Họ tin rằng đó là linh hồn của tổ tiên đang nhảy múa. Vì thế, khi cực quang xuất hiện, trẻ con phải giữ im lặng, không được huýt sáo hay chỉ trỏ, để tránh chọc giận các linh hồn. Một sự kính trọng tuyệt đối dành cho bầu trời.
BẢN GIAO HƯỞNG CỦA VŨ TRỤ - GÓC NHÌN KHOA HỌC
Rũ bỏ lớp áo huyền bí, dưới lăng kính của khoa học hiện đại, Bắc Cực Quang lại hiện lên như một kiệt tác vật lý vĩ đại nhất của hệ mặt trời. Những gì chúng tôi đang chờ đợi đêm nay, thực chất là kết quả của một "mối tình" mãnh liệt giữa Mặt Trời và Trái Đất.
Hãy tưởng tượng Mặt Trời như một người khổng lồ nóng tính. Cách chúng ta 150 triệu km, người khổng lồ ấy liên tục thổi ra những cơn bão mang tên "Gió Mặt Trời" (Solar Wind). Những cơn gió này không mang theo hơi nước hay lá khô, mà mang theo hàng tỷ tấn các hạt mang điện tích (electron và proton) lao đi với vận tốc khủng khiếp.
Khi cơn bão điện từ này lao về phía Trái Đất, hành tinh xanh của chúng ta không hề yếu đuối. Trái Đất tự bảo vệ mình bằng một chiếc khiên vô hình khổng lồ gọi là Từ trường. Chiếc khiên này chặn đứng hầu hết các đợt tấn công, nhưng ở hai đầu cực (Bắc và Nam), từ trường yếu hơn và lõm xuống như cái phễu. Đó là lúc các hạt điện tích từ Mặt Trời xâm nhập vào bầu khí quyển.
Và khoảnh khắc kỳ diệu xảy ra: Sự va chạm!
Khi các hạt điện tích từ Mặt Trời va vào các nguyên tử khí trong bầu khí quyển của Trái Đất, chúng truyền năng lượng và khiến các nguyên tử này "phấn khích" (excited state) và phát sáng. Đó chính là Bắc Cực Quang.
Màu sắc của cực quang không phải ngẫu nhiên, mà là "chữ ký" của từng loại khí:
* Nếu bạn thấy màu xanh lá cây (màu phổ biến nhất), đó là vũ điệu của khí Oxy ở độ cao khoảng 100-150km.
* Nếu may mắn thấy màu đỏ rực, đó cũng là Oxy nhưng ở độ cao lớn hơn (trên 200km), hiếm gặp hơn rất nhiều.
* Còn màu tím hoặc xanh dương? Đó là tiếng hát của khí Nitơ.
Vì thế, mỗi lần nhìn lên bầu trời, chúng ta không chỉ nhìn thấy ánh sáng, mà đang nhìn thấy hình ảnh trực quan của từ trường Trái Đất đang bảo vệ sự sống, là màn trình diễn của vật lý lượng tử trên quy mô vĩ mô.
KHOẢNH KHẮC VỠ ÒA BÊN BỜ SÔNG
Trở lại với thực tại bên bờ sông giá lạnh. Sau bao nhiêu lý thuyết và huyền thoại, tất cả thu bé lại vừa bằng khoảnh khắc một vệt sáng yếu ớt bắt đầu nhen nhóm nơi chân trời.
Ban đầu, nó chỉ như một đám mây xám nhạt, lờ mờ đến mức mắt thường dễ dàng bỏ qua. Nhưng rồi, khi ống kính máy ảnh được giơ lên, mọi thứ thay đổi hoàn toàn. Qua màn hình LCD, bạn sẽ nhìn thấy rõ ràng hơn, lung linh hơn và đẹp hơn gấp bội phần. Những "đám mây" ấy bắt đầu chuyển động. Nó uốn lượn, vặn mình và bùng lên sắc xanh ngọc bích ma mị. Cả không gian như vỡ òa trong sự câm lặng. Không ai bảo ai, tất cả đều nín thở.
Dải sáng bắt đầu nhảy múa thực sự. Nó không đứng yên như trong những bức ảnh tĩnh, mà sống động, cuộn trào như một dòng sông ánh sáng đổ xuống từ thiên đường. Nó soi bóng xuống mặt sông đen thẫm bên dưới, tạo nên một không gian siêu thực: Trên có cực quang rực rỡ, dưới có sông băng lấp lánh, và ở giữa là con người nhỏ bé đang choáng ngợp trước phép màu của tạo hóa.
Cảm giác đứng dưới bầu trời rực sáng ấy thật khó tả. Nó khiến ta quên đi cái lạnh âm độ, quên đi đôi chân đang tê cứng. Chỉ còn lại sự biết ơn. Biết ơn vì đã cất công lặn lội đến tận cùng thế giới, biết ơn vì vận may đã mỉm cười để bầu trời đêm nay quang đãng, và biết ơn vì được chứng kiến một trong những cảnh tượng đẹp nhất mà đôi mắt trần tục có thể nhìn thấy.
Hành trình đêm nay tại Lyngenfjord, từ bữa cơm ấm áp, bài học về chú tuần lộc, chuyến xe 20 phút ngắn ngủi cho đến những giây phút đứng cạnh dòng sông này, tất cả đều là những mảnh ghép hoàn hảo. Chúng tôi không chỉ đi săn một bức ảnh đẹp, chúng tôi đi săn một trải nghiệm để đời.
VÀ MỘT BÍ MẬT CHƯA KỂ...
Đêm nay, huyền thoại và khoa học đã hòa quyện làm một, khắc sâu vào tâm trí chúng tôi một ký ức vĩnh cửu mang tên: Bắc Cực Quang!
Tưởng chừng như vẻ đẹp đêm nay tại Lyngenfjord đã là tuyệt đỉnh, là giới hạn cuối cùng của sự trầm trồ. Nhưng các bạn biết không, tôi xin bật mí một bí mật nhỏ: Đây vẫn chưa phải là màn trình diễn ngoạn mục nhất.
Hôm qua tại Vardo, bầu trời còn bùng nổ một cách khủng khiếp và kỳ vĩ hơn thế này rất nhiều. Ở nơi đó, cực quang không chỉ là những dải lụa, mà là cả một cơn bão ánh sáng nuốt chửng bầu trời, đẹp đến mức "át vía" cả trải nghiệm đêm nay. Đẹp đến mức nào ư? Hãy cùng chờ đợi, tôi sẽ kể cho mọi người nghe câu chuyện về "cơn địa chấn ánh sáng" tại Vardo trong bài viết ngày mai nhé!
Trương Trần - Hay tour
