TIN TỨC
“Thời gian không vùi lấp những ký ức, nó chỉ cất giấu chúng vào sâu trong lòng đá, chờ một lữ khách đủ nhạy cảm để lắng nghe lời thì thầm của cõi vĩnh cửu."
Có những chuyến đi đơn thuần chỉ để ngắm nhìn thế giới, nhưng cũng có những hải trình sinh ra để thay đổi vĩnh viễn nhân sinh quan của một con người. Hành trình vạn dặm xuôi về miền Nam Cực của các du khách nhà Hay Tour không chỉ là việc chinh phục một châu lục, mà là một cuộc hành hương đi ngược dòng thời gian để hiểu hơn về lịcg sử của Trái đất.
Khi thuyền trưởng Johan của tàu Albatros thông báo chúng tôi được ghé thăm hòn đảo Livingston. Chúng tôi đã cảm thấy vô cùng sung sướng và hạnh phúc. Bởi vì, qua những buổi thuyết trình trên tàu, chúng tôi hiểu hơn về vai trò của hòn đảo mang tên Livingston thuộc quần đảo Nam Shetland, một trong những minh chứng quan trọng về lịch sử trái đất…
Tại nơi tận cùng thế giới ấy, những phiến đá không hề vô tri, mà đang cất lên khúc tráng ca bi thương về một quá khứ huy hoàng của hành tinh xanh.
Có thể nói, trong thế giới của những cuộc thám hiểm cực địa, Mẹ Thiên Nhiên là vị vua nắm giữ mọi quyền lực, và thời gian chính là chiếc chìa khóa duy nhất để bước qua những cánh cửa bí mật. Đảo Livingston giống như một "nàng công chúa kiêu kỳ", nơi được bao bọc bởi những khối băng hải hà dày đặc và những dòng hải lưu xiết.
Có một quy luật bất thành văn mà những người làm nghề thấu hiểu: chỉ có những đoàn đi Nam Cực khởi hành sau giữa tháng 1 mới có khả năng có cơ hội đổ bộ lên hòn đảo đặc biệt này. Lúc bấy giờ, khi mùa hè Nam Cực đã đi được quá nửa chặng đường, vầng thái dương sưởi ấm đủ lâu để làm tan bớt lớp băng biển vây quanh bờ, và thủy triều mới đủ hiền hòa để những chiếc thuyền Zodiac có thể rẽ sóng đưa lữ khách vào bờ. Và trên hết, các trứng của hàng triệu chú chim cánh cụt đã nở xong…nguy cơ giẫm đạp lên trứng chim đã qua đi. Nếu thời tiết tốt, du khách sẽ được có cơ hội lên thăm đảo.
Khi đó, việc được đặt bước chân lên bãi biển đen tuyền của đảo Livingston, không chỉ là một cột mốc địa lý, mà là một đặc ân dành cho những người biết kiên nhẫn đợi chờ và may mắn đi đúng thời điểm thời tiết ưu đãi.
NHỮNG HÓA THẠCH TRÊN ĐẢO LIVINGSTON NÓI LÊN ĐIỀU GÌ?
Trong những giờ thuyết trình trên tàu Albatros- Lớp học bồng bềnh giữa đại dương đã khai mở cho chúng tôi nhiều tri thức về lịch sử của địa chất nói chung và của Nam Cực nói riêng. Lúc đó chúng tôi hiểu thêm rằng: Những ngày bồng bềnh trên sóng nước Nam Đại Dương, chúng tôi không chỉ được chiêu đãi bởi những cảnh sắc kỳ vĩ bên ngoài khung cửa sổ. Điều làm nên giá trị thực sự tinh tế của chuyến đi này chính là những "lớp học" giữa đại dương. Nhờ việc chăm chú lắng nghe những bài thuyết trình của chuyên gia địa chất Andres Kosmal cùng các cộng sự trên con tàu thám hiểm, "chúng tôi" mới thực sự có thêm sự hiểu biết sâu sắc về lịch sử của Trái Đất nói chung và của Nam Cực nói riêng.
Trước kia, Nam Cực trong tâm trí chúng tôi chỉ là một vùng đất chết cằn cỗi và lạnh lẽo. Nhưng qua những bản đồ kiến tạo mảng, qua đồ thị sụt giảm nhiệt độ toàn cầu, một bức tranh hoàn toàn khác đã được vẽ ra. Chúng tôi vỡ lẽ rằng, vạn vật đều tuân theo luật vô thường, và ngay cả những đại lục vững chãi nhất cũng đang không ngừng trôi dạt trên một cỗ máy thời gian khổng lồ.
Từ cõi thiên đường rực rỡ đến kỷ băng hà vĩnh cửu: Lịch sử của một cuộc chia ly
Bạn có tin được không, khi đứng giữa cái lạnh âm độ râm ran cắt da cắt thịt, các chuyên gia lại nói với chúng tôi rằng: Nam Cực từng là một thiên đường nắng ấm rực rỡ!
Nhìn vào những slide bài giảng mang tên "From Paradise to Polar Ice" (Từ thiên đường đến lớp băng vùng cực), chúng tôi như bị hút vào một bộ phim quay chậm của lịch sử địa chất. Hơn 200 triệu năm trước, Nam Cực không hề đứng cô độc. Nó là "trái tim" ấm áp của siêu lục địa khổng lồ Gondwana, ôm trọn lấy Nam Mỹ, Châu Phi, Ấn Độ và Úc vào lòng. Lúc bấy giờ, vạn vật sinh sôi. Khắp nơi là những cánh rừng nhiệt đới rậm rạp, những dòng sông cuộn chảy và những bầy động vật tự do băng qua các lục địa mà không gặp bất kỳ rào cản đại dương nào.
Nhưng rồi, vũ điệu tàn nhẫn của các mảng kiến tạo bắt đầu. Trái Đất bước vào Kỷ Tân Sinh (Cenozoic) khoảng 65 triệu năm trước, và cuộc đại chia ly vĩ đại nhất hành tinh diễn ra. Ấn Độ tách ra, lao vút lên phía Bắc để đâm sầm vào châu Á, kiến tạo nên dãy Himalaya hùng vĩ. Rồi Úc, và cuối cùng là Nam Mỹ dứt áo ra đi, để lại Nam Cực một mình ở vị trí cực Nam của địa cầu.
Việc Nam Mỹ tách khỏi bán đảo Nam Cực đã tạo ra eo biển Drake (Drake Passage). Vết nứt định mệnh này đã mở đường cho dòng hải lưu khổng lồ mang tên "Hải lưu vòng Nam Cực" (Antarctic Circumpolar Current) hình thành. Dòng nước buốt giá này di chuyển không ngừng nghỉ quanh lục địa, tạo thành một bức tường thành nước khổng lồ, nhốt chặt không khí lạnh bên trong và ngăn chặn hoàn toàn các dòng nước ấm từ xích đạo tràn xuống. Kể từ khoảnh khắc đó, khí hậu sụp đổ. Vùng đất Nam Cực từ trạng thái nhà xanh (Greenhouse) rơi thẳng xuống trạng thái "Nhà băng" (Icehouse). Băng tuyết bắt đầu phủ trắng những tán lá xanh, những tiếng gầm rống của sinh vật bị thay thế bởi tiếng rít gào của gió tuyết. Nam Cực chìm vào giấc ngủ đông vĩnh hằng, mang theo cả một nền sinh thái chôn vùi dưới lớp băng dày hàng ngàn mét.
Di sản nhuốm máu và tuyết của Thuyền trưởng Scott
Để chứng minh cho cái quá khứ xanh tươi ấy, cái giá phải trả không chỉ là mồ hôi, mà là sinh mạng của những con người vĩ đại. Trên màn hình máy chiếu, bức ảnh chụp đội thám hiểm Terra Nova (1910 - 1913) của thuyền trưởng huyền thoại Robert Falcon Scott hiện lên đầy ám ảnh.
Trong chuyến hành trình trắc trở từ Nam Cực Điểm trở về, khi cái đói, sự kiệt sức và cái lạnh -40 độ C đang ăn mòn từng tế bào sống, đoàn của Scott đã tình cờ tìm thấy những khối đá mang vết tích hóa thạch tại sườn núi Beardmore. Bất chấp việc cơ thể rã rời và cái chết đang cận kề từng bước, những con người ấy đã quyết định chất thêm 16kg đá hóa thạch lên xe trượt tuyết, kiên quyết tự mình kéo chúng đi qua giông bão.
Họ đã nằm lại mãi mãi trên thảm tuyết lạnh lẽo, cách trạm tiếp tế chỉ hơn chục dặm. Nhưng khi đội cứu hộ tìm thấy thi thể của họ, 16kg đá hóa thạch kia vẫn nằm ngay ngắn bên cạnh. Trong những khối đá nhuốm màu bi tráng ấy là hóa thạch của loài dương xỉ cổ đại Glossopteris – loài cây không thể tồn tại trong băng giá. Chút di vật cuối cùng của Scott đã làm rúng động giới khoa học, trở thành bằng chứng đanh thép không thể chối cãi: Nam Cực thực sự từng là một khu rừng nhiệt đới, từng nối liền với các châu lục khác. Lòng dũng cảm và sự hy sinh của Scott đã trao lại cho nhân loại chiếc chìa khóa mở ra cánh cửa quá khứ của Trái Đất.
Lời thì thầm của đá trên đảo Livingston
Và hôm nay, đứng trên đảo Livingston, chúng tôi lại một lần nữa được nhìn thấy những "bức thư" từ quá khứ ấy. Cấu tạo địa chất của quần đảo Nam Shetland đã lưu giữ lại vô số những hóa thạch của thực vật và cả dấu vết của động vật có vú trên đất liền (land mammals) và thú có túi (marsupials).
Những tảng đá trầm tích thô ráp dưới chân chúng tôi chính là phần tàn tích của thảm thực vật từng xanh rợp bóng mát. Hóa thạch trên đảo Livingston, cũng giống như những tảng đá mà thuyền trưởng Scott đã đánh đổi bằng cả sinh mạng, đang cất tiếng nói rằng: Mảnh đất lạnh lẽo nhất hành tinh này từng là cái nôi của sự sống rực rỡ.
Chưa dừng lại ở đó, qua lời kể của các chuyên gia, chúng tôi còn biết rằng ẩn sâu dưới lớp nước biển lạnh ngắt của eo biển Bransfield ngay trước mặt, vỏ Trái Đất vẫn đang âm thầm xé toạc ra. Các đới nứt gãy vẫn đang hoạt động, đẩy dòng magma nóng bỏng trào lên, tạo ra những ngọn núi lửa ngầm. Băng và Lửa – hai thái cực tưởng chừng không thể dung hòa – lại đang cùng nhau tái tạo diện mạo của Nam Cực từng ngày.
Sự chiêm nghiệm về một thế giới tương lai
Kết thúc buổi thuyết trình, một hình ảnh đã để lại trong tâm trí chúng tôi sự suy tôn sâu sắc: Mô hình siêu lục địa Pangaea Proxima của 300 triệu năm tới. Hiện nay, vũ điệu của các mảng kiến tạo địa chất trên trái đất chúng ta sống vẫn đã, đang và sẽ lại tiếp tục. Các nhà khoa học địa chất cho rằng khoảng 300 triệu năm nữa: các đại dương sẽ khép lại, các lục địa lại tụ họp. Khi đó, Nam Cực sẽ lại rũ bỏ lớp áo băng giá để khoác lên mình màu xanh của sự sống một lần nữa?
Đứng trên bãi cát đen của đảo Livingston, cúi xuống chạm tay vào những phiến đá lạnh lẽo, lòng chúng tôi trào dâng một cảm xúc khó tả. Những hóa thạch kia không chỉ đang nói về quá khứ của Trái Đất, mà chúng còn cất lên bài học về sự nhỏ bé của kiếp nhân sinh. Con người chúng ta, với tất cả sự kiêu hãnh của mình, thực chất chỉ là một cái chớp mắt rất đỗi mong manh trong cuốn biên niên sử dài 4,5 tỷ năm của hành tinh này.
Rời Nam Cực, chúng tôi không chỉ mang về những bức ảnh đẹp, mà mang theo cả một sự tĩnh lặng và lòng biết ơn vô hạn. Lắng nghe những hóa thạch cất lời, thấu hiểu dòng chảy nghiệt ngã của thời gian và nghiêng mình trước sự hy sinh của những vĩ nhân đi trước, phải chăng đó mới chính là cách chúng ta trải nghiệm thế giới của Nam Cực một cách trọn vẹn và tinh tế nhất?
Trương Trần- Hay Tour!
