TIN TỨC
"Có những khoảnh khắc mà thời gian như ngừng trôi, chỉ để ta nghe thấy nhịp đập nguyên thủy của Trái Đất vang lên giữa đại dương sâu thẳm."
Đang nằm trong phòng, chợt nghe tiếng loa trên tàu thông báo có đàn cá voi sát thủ xuất hiện cách mũi tàu khoảng 1 km. Tôi khoác vội chiếc áo lanh, mở cửa phòng chạy ra ban công trên boong tàu Albatros giữa vùng biển Nam Cực buốt giá. Từng luồng gió lạnh mang theo hơi băng sắc lẹm phả vào mặt, tôi thu mình trong chiếc áo khoác, mắt đăm đắm nhìn ra mặt biển xa xa. Xung quanh chỉ có sự tĩnh lặng kỳ vĩ của những tảng băng trôi khổng lồ, sừng sững và cô độc. Giữa cái không gian vô tận tưởng chừng như chỉ có băng và nước ấy, thiên nhiên đã ban tặng cho tôi một đặc ân tuyệt mĩ, một cuộc chạm trán khiến trái tim của gã lữ khách đã đi qua hàng trăm đất nước cũng phải lỡ nhịp vì choáng ngợp.
Từ xa, xen lẫn giữa những lớp sóng bạc đầu, những chiếc vây đen tuyền sắc lẹm đột ngột nhô lên, xé toạc mặt nước với một tốc độ kinh hoàng. Không phải một, mà là cả một đàn. Bầy Orcinus orca – những vị chúa tể đích thực của đại dương, hay còn được biết đến với cái tên đầy uy dũng: Cá voi sát thủ, đang lao thẳng về phía mũi tàu Albatros.
Nhìn bầy cá dũng mãnh rẽ sóng rào rạt, tôi không chỉ thấy một cảnh tượng thiên nhiên tráng lệ, mà còn như đang lật giở một cuốn biên niên sử vĩ đại kéo dài hơn 50 triệu năm của sự sống. Thật kỳ diệu khi biết rằng, những sinh vật cai trị biển cả này, vóc dáng thuôn dài hoàn hảo cho việc bơi lội này, lại có chung một nguồn gốc với những loài động vật móng guốc trên cạn. Từ những tổ tiên xa xôi như loài Pakicetus nhỏ bé sống ven bờ sông ngòi thời cổ đại, trải qua hàng chục triệu năm biến thiên của Trái Đất, chúng đã thực hiện một cuộc đại thiên di vĩ đại nhất trong lịch sử tiến hóa: từ bỏ mặt đất, trở về với cái nôi của đại dương. Mọi cơ quan, mọi giác quan đều được Mẹ Thiên nhiên gọt giũa lại. Chân sau tiêu biến, chi trước biến thành vây chèo, và lỗ mũi di chuyển dần lên đỉnh đầu để tạo thành lỗ thở hoàn hảo. Đứng trước chúng, tôi như đang đứng trước một kiệt tác của thời gian.
Và có lẽ, một trong những sự nhầm lẫn thú vị nhất của nhân loại là gọi chúng là "cá voi". Dưới góc độ sinh học, Orca thực chất là thành viên khổng lồ nhất của họ Cá heo (Delphinidae). Một con đực trưởng thành có thể dài tới 8-9 mét và nặng từ 6 đến 8 tấn, mang sức mạnh của một gã khổng lồ thực thụ. Dẫu to lớn là thế, vẻ đẹp của chúng không ồn ào, phô trương, mà ẩn chứa một sự tinh tế đến mức kinh ngạc. Mảng màu đen tuyền trên lưng chìm vào đại dương tăm tối khi nhìn từ trên xuống, và phần bụng trắng toát lẫn vào ánh sáng mặt trời chiếu xuyên qua mặt nước khi nhìn từ dưới lên. Nghệ thuật ngụy trang "countershading" (phối màu tương phản) ấy biến chúng thành những bóng ma vô hình, những thợ săn thượng thặng không có đối thủ tự nhiên.
Khoảnh khắc con đầu đàn nhô lên khỏi mặt nước, chiếc vây lưng vĩ đại cao gần 2 mét hiên ngang như một thanh gươm đen rẽ đôi biển cả, tôi chợt thấy muốn nghẹt thở. Nhìn chúng hiền hòa lướt đi cạnh tàu, ít ai ngờ rằng biệt danh "Cá voi sát thủ" lại chất chứa bao nỗi khiếp sợ của biển cả. Cái tên này thực chất bắt nguồn từ những thủy thủ Tây Ban Nha cổ đại, khi họ rùng mình chứng kiến loài vật này săn hạ cả những con cá voi khổng lồ lớn hơn mình gấp nhiều lần và gọi chúng là "asesina de ballenas" (kẻ giết cá voi). Dần dà, qua những bản dịch, tên gọi ấy bị trệch đi thành "Killer Whale".
Chúng đích thực là "những con sói của đại dương". Bọn chúng không bơi lội và săn mồi vô thức, mà tổ chức những cuộc đi săn với chiến thuật cực kỳ tinh tế. Có những đàn Orca chuyên tạo ra những cột sóng nhân tạo để hất văng hải cẩu đang trú ẩn trên tảng băng xuống nước, lại có những bầy biết phối hợp vây ráp hoàn hảo đến từng nhịp thở để hạ gục con mồi lớn. Sự đáng sợ của chúng không nằm ở sức mạnh cơ bắp, mà nằm ở khối óc. Orca sở hữu bộ não có chỉ số thông minh (EQ) thuộc hàng cao nhất trong thế giới động vật. Cấu trúc vỏ não phức tạp, đặc biệt là sự phát triển của thùy đảo (insula) - khu vực liên quan đến cảm xúc và sự đồng cảm, khiến chúng có một đời sống tinh thần và kết nối xã hội sâu sắc không kém gì loài người.
Khi bầy cá lao về phía tàu Albatros, tôi tưởng như là mình có thể cảm nhận được hệ thống định vị bằng tiếng vang (echolocation) của chúng đang hoạt động hết công suất. Những tiếng lách cách vang vọng dưới làn nước lạnh giá là thứ ngôn ngữ riêng biệt mà mỗi gia đình Orca truyền lại qua các thế hệ. Chúng sống theo chế độ mẫu hệ, nơi những con cái lớn tuổi nhất – những "người bà", "người mẹ" mang trong mình kho tàng kiến thức sinh tồn – dẫn dắt cả đàn đi qua những vùng biển khắc nghiệt nhất.
Vòng đời và cách chúng sinh sôi cũng là một bản tình ca đẹp của biển cả. Một cá mẹ mang thai đằng đẵng từ 15 đến 18 tháng – khoảng thời gian thai kỳ dài bậc nhất thế giới động vật – chỉ để chắt chiu sinh ra một sinh linh duy nhất. Cá con lớn lên trong sự bảo bọc của cả gia đình, trân quý từng giọt sữa mẹ để chống chọi lại sự khắc nghiệt của Nam Cực. Đáng kinh ngạc hơn, những "người bà" Orca sau khi mãn kinh vẫn tiếp tục sống rất lâu, có thể lên tới 80 - 90 tuổi, để cống hiến phần đời còn lại làm hoa tiêu và truyền thụ kinh nghiệm sinh tồn cho đàn cháu.
Chúng lướt đi cạnh con tàu thép khổng lồ của con người một cách nhẹ nhàng, uyển chuyển, thi thoảng hơi nước từ lỗ thở phun lên tạo thành những cột sương mờ ảo trong không khí lạnh buốt. Mắt chạm mắt. Trong một phần ngàn giây, khi ánh nhìn của loài sinh vật thông minh bậc nhất đại dương lướt qua tôi, mọi khái niệm về ranh giới giữa con người và tự nhiên dường như bị xóa nhòa.
Nhiều người vẫn thường rùng mình khi nhắc đến danh xưng "sát thủ" và e sợ về sự tàn nhẫn của chúng. Nhưng sự thật giữa đại dương hoang dã lại là một câu chuyện thấm đẫm tính nhân văn và đầy xót xa. Lịch sử chưa từng ghi nhận bất kỳ một trường hợp Orca hoang dã nào chủ động tấn công hay ăn thịt con người. Chúng mang sức mạnh vô song có thể xé xác cá mập trắng, nhưng lại dành cho con người một sự ôn hòa và tôn trọng đến kỳ lạ. Những bi kịch tấn công nhuốm máu mà người ta thường nghe thấy, đau đớn thay, lại chỉ xảy ra nơi những bể bơi thủy cung chật hẹp. Đó là tiếng kêu cứu đầy uất hận của những sinh linh yêu tự do bị tước đoạt gia đình, bị giam cầm đến mức tâm lý trở nên méo mó và trầm cảm. Sự tàn nhẫn tột cùng không nằm ở bản năng của bầy Orca, mà nằm ở chính lòng tham của con người.
Hiểu được góc khuất ấy, người ta mới thấy trân quý đến tận cùng giá trị của sự tự do. Người ta thường bảo, đi xa là để tìm thấy chính mình. Nhưng ở khoảnh khắc này, giữa sự vĩ đại của Nam Cực, trước vũ điệu nguyên thủy của bầy cá voi sát thủ, tôi bỗng thấy mình nhỏ bé đến vô cùng. Nhưng chính cái nhỏ bé ấy lại làm tâm hồn mình rộng mở, để đón nhận và biết ơn những kỳ quan ngoạn mục mà hành tinh xanh này vẫn còn gìn giữ. Tàu Albatros vẫn tiếp tục rẽ sóng tiến về phía trước, bầy Orca đã chìm dần vào lớp sóng bạc màu sau lưng, nhưng vũ điệu hào hùng của chúng thì chắc chắn sẽ còn bơi lội mãi trong ký ức của tôi, như một bản hùng ca tuyệt đẹp của đại dương bất diệt.
Trương Trần- HAY Tour!
