TIN TỨC
Trong lịch sử thám hiểm nhân loại, hiếm có mối quan hệ nào đặc biệt như giữa Fridtjof Nansen và Roald Amundsen. Một người là huyền thoại sống, là nhà khoa học lỗi lạc với những ý tưởng điên rồ; người kia là kẻ chinh phục đầy tham vọng, quyết đoán và lạnh lùng. Và sợi dây kết nối định mệnh của họ chính là con tàu huyền thoại mang tên Fram.
Hôm nay, ngồi ngẫm lại hành trình của họ, tôi không khỏi ngả mũ thán phục. Không chỉ bởi những kỳ tích họ đạt được, mà bởi cách họ tư duy khác biệt để sinh tồn giữa cái chết trắng.
Trước Nansen, thám hiểm cực địa đồng nghĩa với việc chiến đấu chống lại thiên nhiên. Các con tàu thời đó thường được đóng với thân vỏ cực dày, khung sườn chằng chịt để "cưỡng lại" sức ép khủng khiếp của băng trôi. Nhưng kết cục thường bi thảm: băng luôn thắng, và tàu sẽ bị nghiền nát như vỏ trấu.
Nansen thì nghĩ khác. Ông quan sát và nhận ra: Tại sao phải chống lại băng khi ta có thể nương theo nó?
Đó là lý do con tàu Fram (nghĩa là "Tiến lên") ra đời. Nansen đã tạo ra một cuộc cách mạng trong ngành đóng tàu. Thay vì làm thân tàu hình chữ V sắc cạnh để cắt nước, ông thiết kế đáy tàu tròn ủng như một nửa quả trứng, trơn láng và không có bất kỳ điểm lồi nào để băng có thể bám vào.
Nguyên lý của Nansen cực kỳ đơn giản mà thiên tài: Khi áp lực băng ép vào mạn tàu, thay vì nghiền nát con tàu, lực ép đó sẽ đẩy con tàu trồi lên trên mặt băng. Con tàu sẽ nằm an toàn trên đỉnh tảng băng và trôi theo dòng hải lưu. Một tư duy "nhu đạo" tuyệt vời: Lấy nhu thắng cương. Chính nhờ thiết kế "kỳ quặc" này mà thủy thủ đoàn trên Fram đã sống sót qua 3 năm ròng rã bị kẹt cứng và trôi dạt qua Bắc Băng Dương (1893-1896) mà không hề sứt mẻ. Nansen đã chuẩn bị kỹ đến mức biến con tàu thành một "khách sạn nổi" giữa băng giá. Dưới đây là chi tiết về cách Nansen đã chuẩn bị cho thủy thủ đoàn trên tàu Fram. Đây là yếu tố tiên quyết giúp họ sống sót khỏe mạnh suốt 3 năm.
* Kho dự trữ khổng lồ: Nansen đã mang theo lương thực đủ cho 6 năm (dù dự kiến chỉ đi 3 năm). Thực phẩm bao gồm: thịt khô, cá sấy, sữa đặc, bơ, sô-cô-la, mứt trái cây và rất nhiều rau sấy khô.
* Thực đơn đa dạng: Họ không chỉ ăn đồ khô. Bữa ăn hàng ngày rất thịnh soạn với bánh mì mới nướng, súp nóng và các món tráng miệng.
* Săn bắn bổ sung: Để chống lại bệnh hoại huyết (Scurvy - kẻ thù số 1 của thủy thủ thời đó), họ thường xuyên tổ chức săn gấu trắng Bắc Cực, hải cẩu và hải mã quanh tàu. Thịt tươi cung cấp vitamin C tự nhiên mà đồ hộp không có.
Nhờ chế độ ăn này, không một ai trên tàu bị mắc bệnh hoại huyết – một kỳ tích y học vào thời điểm đó.
Ngoài ra, để ống sót qua mùa đông Bắc Cực (nơi nhiệt độ xuống -40, -50 độ C và bóng tối bao trùm suốt 24h), con tàu được trang bị cực kỳ hiện đại:
* Cách nhiệt như phích nước: Tường tàu được lót nhiều lớp: gỗ, nỉ, lie (cork), lông tuần lộc và vải sơn. Hệ thống này tốt đến mức bên trong tàu luôn ấm áp, đôi khi các thủy thủ còn thấy... nóng và phải mở cửa sổ.
* Điện năng từ gió: Đây là điểm nhấn công nghệ. Tàu Fram mang theo một cối xay gió để chạy máy phát điện. Nhờ đó, họ có đèn điện chiếu sáng – một thứ xa xỉ giúp duy trì tinh thần lạc quan trong những tháng ngày tăm tối vùng cực…
Quay lại với Roald Amundsen. Chàng trai trẻ này thần tượng Nansen và nuôi một giấc mơ cháy bỏng: Trở thành người đầu tiên đặt chân đến Bắc Cực.
Amundsen đã đến gặp Nansen để xin mượn con tàu Fram. Lúc này, Nansen đã già, nhưng khát khao thám hiểm vẫn còn cháy âm ỉ. Ông đang ấp ủ một chuyến đi cuối cùng để đời. Nhưng đứng trước sự nhiệt huyết và tài năng của Amundsen, Nansen đã đưa ra một quyết định đau lòng nhất đời mình: Ông trao con tàu Fram cho Amundsen.
Đó không chỉ là tặng một con tàu, đó là Nansen tự tay trao đi giấc mơ của chính mình cho thế hệ sau.
Amundsen hăm hở chuẩn bị cho chuyến đi Bắc Cực. Nhưng lịch sử trêu ngươi, năm 1909, tin tức chấn động bay về: Hai nhà thám hiểm người Mỹ là Frederick Cook và Robert Peary đều tuyên bố đã đến được Bắc Cực.
Amundsen sụp đổ. Mục tiêu cả đời ông đã bị người khác giành mất. Ông rơi vào tình thế mà người ta hay gọi là "trâu chậm uống nước đục". Các nhà tài trợ có nguy cơ rút vốn vì Bắc Cực không còn là "miếng mồi ngon" của truyền thông nữa.
Trong tình thế đó, bản năng của một kẻ chinh phục trỗi dậy. Amundsen đã đưa ra một quyết định táo bạo và bí mật đến mức "ngông cuồng".
Ông vẫn dong buồm con tàu Fram ra khơi, vẫn giả vờ như đang đi Bắc Cực. Nhưng khi ra đến biển khơi, ông mới tập hợp thủy thủ đoàn và thông báo: "Chúng ta sẽ không đi Bắc Cực nữa. Chúng ta sẽ quay đầu xuống Nam Cực."
Ông muốn đánh bại Robert Falcon Scott – người Anh, lúc đó cũng đang trên đường đua đến Nam Cực. Đó là một canh bạc tất tay.
Và phần còn lại là lịch sử. Ngày 14/12/1911, Roald Amundsen cùng những chú chó kéo xe của mình đã cắm lá cờ Na Uy tại Nam Cực, trước đoàn của Scott hơn một tháng.
Điều thú vị là, chính con tàu Fram – con tàu được Nansen thiết kế để trôi dạt ở Bắc Cực, cuối cùng lại là con tàu đưa Amundsen đến vinh quang ở Nam Cực.
Nó trở thành con tàu gỗ đi xa nhất về phía Bắc và cũng đi xa nhất về phía Nam trên Trái Đất. Đó là minh chứng hùng hồn cho tư duy đột phá của Nansen: Một thiết kế tốt có thể thích nghi với mọi hoàn cảnh khắc nghiệt nhất.
Nó trở thành con tàu gỗ đi xa nhất về phía Bắc và cũng đi xa nhất về phía Nam trên Trái Đất.
Câu chuyện này để lại cho hậu thế một bài học sâu sắc: Để đạt được đỉnh cao danh vọng, người ta có thể cần sự quyết đoán lạnh lùng như Amundsen. Nhưng để trở thành một huyền thoại khiến người đời kính trọng mãi mãi, người ta cần cái tâm và tầm vóc cao thượng như Fridtjof Nansen. Amundsen là người đã chiến thắng cuộc đua đến Nam Cực, nhưng Nansen mới là anh hùng chiến thắng được lòng người. Mãi mãi!!!
Trương Trần- Hay Tour.
