VIHARA MENDUT – LẶNG NGẮM THỜI GIAN TRÔI GIỮA MIỀN ĐẤT PHẬT

VIHARA MENDUT – LẶNG NGẮM THỜI GIAN TRÔI GIỮA MIỀN ĐẤT PHẬT

Có những cuộc hành trình được định sẵn bởi một lịch trình, nhưng cũng có những lối rẽ bất ngờ lại mở ra những cánh cửa tâm hồn mà ta không bao giờ ngờ tới. Chuyến đi đến Tu viện Phật giáo Mendut (Vihara Mendut) của anh và đoàn Hay Tour dường như là một cuộc tao ngộ đầy duyên lành như thế. Do ngôi đền cổ Candi Mendut ngàn năm tuổi tạm thời khép lại để trùng tu, chúng tôi quyết định đổi chương trình sang tham quan tu viện Mandut ở gần đó. Và một không gian khác đã mở ra, không kém phần cổ kính, nhưng lại mang một sức sống và sự thanh tịnh của hiện tại – một nơi chốn mà đá và hoa, nghệ thuật và tâm linh, quá khứ và hiện tại cùng nhau đối thoại trong thinh lặng.

Qua những hình ảnh cảnh chùa hiện ra trước mắt, chúng tôi không chỉ thấy một điểm tham quan, mà là một cõi giới riêng, nơi thời gian dường như ngưng đọng để mỗi người có thể lắng nghe câu chuyện của đá và tiếng lòng của chính mình.

CÁNH CỔNG TỪ BI VÀ TRÍ TUỆ - GAPURA HENING KARTA

Ấn tượng thị giác mạnh mẽ đầu tiên níu giữ bất kỳ ai khi đặt chân đến Vihara Mendut chính là cánh cổng chính mang tên "Gapura Hening Karta". Cánh cổng sừng sững với chất liệu đá núi lửa màu xám đen, mang trên mình bốn khuôn mặt khổng lồ nhìn ra bốn hướng. Kiến trúc này ngay lập tức gợi cho người ta nhớ đến phong cách Bayon uy nghiêm, bí ẩn của đế chế Khmer xưa. Nhưng điều làm nên linh hồn của cánh cổng không chỉ nằm ở kiến trúc, mà ở chính cái tên và ý nghĩa mà nó chuyên chở.

Tấm bia đá trước cổng chùa đã giải đáp thắc mắc của tôi một cách trọn vẹn. Bốn khuôn mặt ấy chính là biểu tượng cho "Empat Metta Citta Luhur" – Tứ Vô Lượng Tâm trong Phật giáo, bốn trạng thái tâm cao thượng mà mỗi người tu tập đều hướng tới:

* METTA (Cinta Kasih): TÂM TỪ - Lòng yêu thương, mong muốn cho chúng sinh được an vui.

* KARUNA (Welas Asih): TÂM BI - Lòng trắc ẩn, mong muốn cho chúng sinh thoát khỏi khổ đau.

* MUDITA (Apresiasi): TÂM HỶ - Niềm vui hoan hỷ trước hạnh phúc của người khác.

* UPEKKHA (Keseimbangan): TÂM XẢ - Sự bình thản, không phân biệt, không chấp trước.

Bước qua cánh cổng ấy, dường như chúng tôi không phải là bước vào một tu viện, mà là bước vào một lời nhắc nhở, một con đường tu tập. Mỗi khuôn mặt đá trầm mặc kia như đang lặng lẽ quan sát, vừa để che chở, vừa để soi chiếu nội tâm của khách hành hương. Đó là một sự khởi đầu đầy ý nghĩa cho một hành trình khám phá không gian tâm linh bên trong.

KHU VƯỜN THIỀN ĐỊNH – BẢO TÀNG ĐIÊU KHẮC GIỮA LÒNG THIÊN NHIÊN

Nếu cánh cổng là một lời chào mời đầy tính chiêm nghiệm, thì toàn bộ không gian sân vườn của tu viện lại là một bản giao hưởng của nghệ thuật điêu khắc và thiên nhiên. Những người kiến tạo nên nơi này đã không sắp đặt các bức tượng một cách ngẫu nhiên. Họ đã biến cả khu vườn thành một con đường hành đạo, một không gian thiền định ngoài trời.

Dải hồ nước dài xanh màu ngọc bích, chạy dọc theo nó là một hàng bảo tháp (stupa) trang nghiêm, được canh giữ bởi thần rắn Naga uốn lượn. Hình ảnh này tạo ra một trục dẫn linh thiêng, một sự tĩnh tại tuyệt đối. Bạn có thể tưởng tượng được cảnh dạo bước nơi đây vào một buổi sáng sớm hay chiều tà, khi ánh nắng xiên qua những tán cây, đổ bóng những ngọn tháp xuống mặt nước, lòng người cũng sẽ trở nên phẳng lặng như hồ.

Rải rác khắp khu vườn là những tác phẩm điêu khắc bằng đá, mỗi bức tượng là một câu chuyện Phật giáo được kể lại bằng ngôn ngữ của nghệ thuật Java: Bánh xe Pháp luân (Dharmachakra) với những họa tiết tinh xảo nằm trên đài sen, nhắc nhở về bài thuyết pháp đầu tiên của Đức Phật. Những vị thần Hộ pháp (Dvarapala) với vẻ mặt nghiêm nghị nhưng không hề dữ tợn, đứng canh giữ sự bình yên. Đặc biệt, những tấm phù điêu tròn kể lại các sự tích trong cuộc đời Đức Phật, như bức phù điêu Hoàng hậu Maya mơ thấy voi trắng, là những tuyệt tác thực sự, minh chứng cho bàn tay tài hoa và đức tin sâu sắc của các nghệ nhân. Tất cả được đặt xen kẽ, hòa quyện với cây cỏ, khiến cho nghệ thuật không còn là vật trưng bày vô tri mà trở thành một phần của sự sống.

BÓNG CÂY SALA VÀ TRIẾT LÝ VỀ SỰ HỮU HẠN

Và rồi, giữa muôn vàn những tác phẩm điêu khắc bằng đá tưởng chừng như vĩnh cửu với thời gian, chúng tôi đã bắt gặp một hình ảnh đầy sinh động và ý nghĩa: một cây Sala đang mùa nở hoa. Trong Phật giáo, hoa Sala là một loài hoa vô cùng đặc biệt. Hoàng hậu Maya đã vịn vào một cành Sala khi hạ sinh Thái tử Tất-đạt-đa tại vườn Lâm-tỳ-ni, và Đức Phật cũng đã nhập Niết-bàn giữa hai hàng cây Sala tại rừng Câu-thi-na. Loài hoa này gắn liền với cả điểm khởi đầu và điểm kết thúc của một bậc giác ngộ.

Nhìn những đóa hoa Sala màu hồng phớt, mỏng manh nhưng kiên cường bung nở giữa không gian trầm mặc của đá, tôi bỗng cảm thấy “ mênh mang một kiếp người nghìn năm trôi nhanh tựa cái chớp mắt". Những bức tượng đá kia có thể đã tồn tại hàng trăm năm, ngôi đền Candi Mendut gần đó đã đứng vững hơn một thiên niên kỷ từ triều đại Sailendra thế kỷ thứ 9. Chúng chứng kiến bao cuộc đổi thay, bao kiếp người đến rồi đi. Nhưng vẻ đẹp của đóa hoa Sala thì lại vô cùng ngắn ngủi. Nó nở rộ, tỏa hương, rồi tàn phai.

Phải chăng đó chính là bài học sâu sắc nhất mà chuyến đi này mang lại? Con người ta thường mải mê đi tìm những gì trường tồn, vĩnh cửu như đá, nhưng lại thường quên mất rằng vẻ đẹp đích thực và sự sống lại nằm trong những khoảnh khắc hữu hạn, mong manh như một đóa hoa. Nhìn đóa hoa Sala, ta vừa thấy được sự sống rực rỡ, nhưng cũng vừa học được cách chấp nhận sự vô thường của vạn vật. Một kiếp người, dù dài hay ngắn, cũng chỉ như một đóa hoa trong khu vườn vũ trụ. Điều quan trọng không phải là nó tồn tại được bao lâu, mà là nó đã nở rộ và tỏa hương như thế nào.

Vihara Mendut không chỉ là một tu viện. Đó là một bài thơ được tạc vào đá, một bài pháp không lời được giảng bởi hoa lá, và là một không gian để con người đối diện với những câu hỏi lớn về cuộc đời. Là một người được may mắn đã đi qua nhiều vùng đất,được nghiên cứu về lịch sử và văn hóa, tôi đã cảm thấy rằng chuyến viếng thăm bất ngờ này không chỉ mang lại những khuôn hình đẹp, mà còn là một cuộc đối thoại sâu sắc với di sản và với chính nội tâm mình.

Trường Trần- Hay Tour