TIN TỨC
Khi nhắc đến Thanh Nham Cổ Trấn (Qingyan Ancient Town) ở Quý Châu, người ta thường nghĩ ngay đến một tòa thành quân sự kiên cố được xây dựng từ thời nhà Minh, những con hẻm lát đá rêu phong hay món chân giò hầm trứ danh. Nhưng ít ai biết rằng, ẩn sâu trong từng thớ đá, từng viên gạch lát đường, hay ngay trên những bức tường thành sừng sững kia là một "thế giới ngầm" lặng lẽ tồn tại suốt hàng trăm triệu năm. Đó là thế giới của những hóa thạch biển – những chứng nhân câm lặng của một thời đại mà Quý Châu còn nằm sâu dưới đáy đại dương Tethys cổ đại.
Đến Thanh Nham, bạn không chỉ đi ngược dòng lịch sử 600 năm của con người, mà còn đang chạm tay vào ký ức 230 triệu năm của Trái Đất.
Câu thành ngữ "Thương hải tang điền" (Bãi bể nương dâu) dường như sinh ra là để dành cho Quý Châu. Cách đây khoảng 200 đến 300 triệu năm, vào kỷ Tam Điệp (Triassic), toàn bộ vùng đất núi non trùng điệp này là một đại dương mênh mông, ấm áp và tràn đầy sự sống.
Thời gian trôi qua, các vận động kiến tạo địa chất dữ dội đã nâng đáy biển lên cao, biến những rạn san hô, những vùng vẫy của loài bò sát biển khổng lồ trở thành những đỉnh núi cao chót vót. Nước rút đi, để lại một "bảo tàng tự nhiên" khổng lồ bị giam cầm trong đá. Thanh Nham Cổ Trấn tình cờ tọa lạc ngay trên mỏ trầm tích phong phú ấy.
Khác với những nơi phải vào bảo tàng, mua vé và nhìn qua lồng kính mới thấy được hóa thạch, ở Thanh Nham, hóa thạch là một phần của cuộc sống. Người xưa khi xây dựng trần, họ khai thác đá ngay tại địa phương. Vô tình, những phiến đá vôi chứa đầy xác sinh vật biển cổ đại đã trở thành vật liệu xây dựng nên tường thành, lát nên sân nhà, và rải dọc những con đường mà du khách bước đi ngày nay.
Loại hóa thạch đặc trưng và đẹp nhất mà ta có thể dễ dàng bắt gặp tại Thanh Nham chính là Huệ biển (Crinoids). Dù có cái tên mỹ miều và hình dáng như những đóa hoa đang nở rộ, thực chất đây là một loài động vật da gai, có họ hàng với sao biển và cầu gai.
Trên những bậc thềm đá xanh hay những cột trụ của các ngôi nhà cổ, nếu tinh ý, anh sẽ thấy những hình thù kỳ lạ màu trắng ngà nổi bật trên nền đá xám. Chúng trông như những chiếc cọng rơm nhỏ xếp chồng lên nhau, hoặc xòe ra như những tán cọ li ti. Đó chính là thân và xúc tu của loài Huệ biển đã hóa đá.
Có những phiến đá tại Thanh Nham tập trung mật độ Huệ biển dày đặc đến mức người ta gọi đó là "đá hoa". Dưới ánh nắng xiên ngang của buổi chiều tà, những "bông hoa" này dường như bừng sáng, lấp lánh một vẻ đẹp ma mị. Chúng đã "nở" dưới lòng đại dương từ hàng trăm triệu năm trước, và giờ đây, chúng tiếp tục "nở" vĩnh cửu trên những vách tường của thị trấn cổ, mặc kệ dòng chảy của nhân gian có đổi thay thế nào.
Điều thú vị nhất khi đến Thanh Nham không phải là đi theo hướng dẫn viên nghe thuyết minh về những vị tướng quân, mà là tự mình thực hiện một cuộc "khảo cổ" ngay dưới chân mình.
Hãy thử tưởng tượng, ta đang bước đi trên con đường lát đá trơn nhẵn. Bất chợt, cúi xuống và phát hiện ra một vòng xoáy trôn ốc hoàn hảo – đó có thể là hóa thạch của một loài Cúc đá (Ammonite) hoặc các loài ốc biển cổ đại. Hay ở một góc tường rêu phong, ta bắt gặp những hình vỏ sò (Brachiopods) xếp lớp lên nhau, minh chứng cho một quần thể sinh vật từng sinh sống chen chúc dưới đáy biển.
Người dân Thanh Nham sống chung với hóa thạch một cách tự nhiên đến mức họ coi đó là điều bình thường. Với họ, đó chỉ là "đá có hoa văn". Nhưng với những lữ khách phương xa, mỗi bước chân là một lần chạm vào lịch sử. Cảm giác sờ tay vào mặt đá lạnh lẽo, mân mê những đường vân sần sùi của một sinh vật đã tuyệt chủng từ trước khi khủng long thống trị Trái Đất, là một trải nghiệm tâm linh và khoa học đầy xúc cảm. Nó nhắc nhở chúng ta về sự nhỏ bé của con người trước sự vĩ đại của thiên nhiên.
Thanh Nham Cổ Trấn đẹp, cái đẹp của sự trầm mặc. Nhưng vẻ đẹp ấy sẽ thiếu đi chiều sâu nếu ta bỏ qua câu chuyện của những hóa thạch.
Nếu kiến trúc nhà Minh - Thanh kể cho ta nghe về văn hóa, về chiến tranh, về sự hưng thịnh của con đường vận chuyển muối và trà, thì những hóa thạch lại thì thầm câu chuyện của cội nguồn sự sống. Chúng làm cho những bức tường thành lạnh lẽo trở nên có hồn. Chúng biến một chuyến đi dạo thông thường thành một hành trình thám hiểm.
Khi nắng chiều buông xuống, nhuộm vàng những mái ngói âm dương, hãy thử ngồi lại bên một bậc thềm đá, bên cạnh một "bông hoa" Huệ biển triệu năm tuổi, bạn sẽ thấy thời gian như ngưng đọng. Quá khứ và hiện tại, đại dương và núi cao, sự sống và cái chết, tất cả giao hòa tại một điểm: Thanh Nham.
Đừng chỉ đến Thanh Nham để chụp ảnh "check-in" với những ngôi nhà cổ. Hãy đến để cúi xuống, để chạm vào và để lắng nghe lời thì thầm của đại dương vọng về từ vách đá. Bởi vì, ở nơi đây, mỗi viên đá đều mang trong mình một linh hồn.
Trương Trần - Hay Tour
.png){kind=logo}
